• Skip to main content
  • Bỏ qua primary sidebar
Sách Toán – Học Toán – Đề Thi Toán

Sách Toán - Học Toán - Đề Thi Toán

Học toán, Đề thi toán, Sách giáo khoa Toán, trắc nghiệm Toán online

  • Học toán
    • Học Toán THPT
    • Học Toán THCS
  • Sách toán
  • Trắc nghiệm
  • Đề thi
  • TN THPT Toán
  • Tiện ích Toán

Một trang giấy hình chữ nhật có diện tích phần in chữ là $384\text{ cm}^2$. Biết lề trên và lề dưới đều rộng $3\text{ cm}$, lề trái và lề phải đều rộng $2\text{ cm}$. Tìm kích thước của trang giấy sao cho diện tích của toàn bộ trang giấy là nhỏ nhất

11/09/2026 by admin Để lại bình luận

📌 Đề bài:

Một trang sách hình chữ nhật có diện tích phần in chữ là $384\text{ cm}^2$. Biết lề trên và lề dưới của trang đều rộng $3\text{ cm}$, lề trái và lề phải đều rộng $2\text{ cm}$. Tính các kích thước (chiều rộng và chiều dài) của trang giấy sao cho diện tích toàn bộ trang giấy đạt giá trị nhỏ nhất.

A. $24\text{ cm} \times 25\text{ cm}$
B. $20\text{ cm} \times 30\text{ cm}$
C. $18\text{ cm} \times 32\text{ cm}$
D. $16\text{ cm} \times 24\text{ cm}$

📚 Phương pháp giải & Lý thuyết trọng tâm

Để giải bài toán tối ưu hóa thực tế bằng công cụ đạo hàm, ta tiến hành theo các bước chuẩn:

  • Bước 1: Chọn biến số và thiết lập điều kiện: Gọi kích thước của phần in chữ hoặc kích thước cả trang giấy là biến số $x > 0$.
  • Bước 2: Xây dựng hàm mục tiêu: Biểu diễn diện tích toàn bộ trang giấy $S$ theo một biến $x$ duy nhất.
  • Bước 3: Khảo sát cực trị hàm số: Tính đạo hàm $S'(x)$, giải phương trình $S'(x) = 0$ tìm điểm dừng và lập bảng biến thiên (hoặc dùng bất đẳng thức Cauchy) để xác định giá trị nhỏ nhất của hàm số trên khoảng khảo sát.
  • Tương tự như bài toán tối ưu thể tích khối hộp hay bài toán cực trị tối ưu chi phí sản xuất, việc tìm cực trị giúp ta đưa ra lời giải kinh tế và tối ưu nhất cho bài toán kỹ thuật in ấn.
💡 LỜI GIẢI CHI TIẾT & CÁCH GIẢI TỪNG BƯỚC (Nhấn để mở)

Bước 1: Gọi ẩn và biểu diễn các đại lượng.

Gọi chiều rộng và chiều dài của phần in chữ lần lượt là $x\text{ (cm)}$ và $y\text{ (cm)}$ ($x > 0, y > 0$).

Theo giả thiết, diện tích phần in chữ là $384\text{ cm}^2$, do đó ta có hệ thức:

$$x \cdot y = 384 \implies y = \frac{384}{x}$$

Vì lề trái và lề phải đều rộng $2\text{ cm}$, nên chiều rộng của toàn bộ trang giấy là: $$X = x + 2 + 2 = x + 4\text{ (cm)}$$

Vì lề trên và lề dưới đều rộng $3\text{ cm}$, nên chiều dài (chiều cao) của toàn bộ trang giấy là: $$Y = y + 3 + 3 = y + 6\text{ (cm)}$$

Bước 2: Thiết lập hàm diện tích toàn trang giấy.

Diện tích toàn bộ trang giấy là $S(x)$ được xác định bởi:

$$S(x) = X \cdot Y = (x + 4)(y + 6) = (x + 4)\left(\frac{384}{x} + 6\right)$$
$$S(x) = 384 + 6x + \frac{1536}{x} + 24 = 6x + \frac{1536}{x} + 408 \quad (x > 0)$$

Bước 3: Tìm giá trị nhỏ nhất của hàm số $S(x)$ trên khoảng $(0; +\infty)$.

Cách 1: Sử dụng đạo hàm

Tính đạo hàm của $S(x)$:

$$S'(x) = 6 – \frac{1536}{x^2}$$

Cho $S'(x) = 0 \iff 6x^2 = 1536 \iff x^2 = 256 \implies x = 16$ (vì $x > 0$).

Xét dấu của đạo hàm:

  • Với $0 < x < 16 \implies S'(x) < 0$, hàm số nghịch biến.
  • Với $x > 16 \implies S'(x) > 0$, hàm số đồng biến.

Do đó hàm số $S(x)$ đạt cực tiểu tuyệt đối tại $x = 16$.

Cách 2: Sử dụng bất đẳng thức Cauchy (AM-GM)

Áp dụng bất đẳng thức Cauchy cho hai số dương $6x$ và $\frac{1536}{x}$:

$$6x + \frac{1536}{x} \ge 2\sqrt{6x \cdot \frac{1536}{x}} = 2\sqrt{9216} = 2 \cdot 96 = 192$$
$$\implies S(x) \ge 192 + 408 = 600$$

Đẳng thức xảy ra khi và chỉ khi: $$6x = \frac{1536}{x} \iff x^2 = 256 \iff x = 16\text{ cm}$$

Bước 4: Kết luận kích thước trang giấy.

Khi $x = 16\text{ cm}$, ta có:

  • Chiều rộng trang giấy: $X = x + 4 = 16 + 4 = 20\text{ cm}$.
  • Chiều dài của phần in: $y = \frac{384}{16} = 24\text{ cm}$.
  • Chiều dài trang giấy: $Y = y + 6 = 24 + 6 = 30\text{ cm}$.

👉 Kết luận: Chiều rộng và chiều dài của trang sách là $20\text{ cm}$ và $30\text{ cm}$. Chọn đáp án B.

✍️ 5 Bài tập tương tự tự luyện (Có lời giải chi tiết)

Bài tập 1: Một tấm áp phích hình chữ nhật có diện tích phần in thông tin là $150\text{ cm}^2$. Biết mép lề trên và mép lề dưới rộng $3\text{ cm}$, hai mép lề hai bên rộng $2\text{ cm}$. Tìm kích thước tổng thể của tấm áp phích để diện tích của tấm áp phích là nhỏ nhất.

💡 Xem đáp án & Lời giải Bài tập 1

Gọi chiều rộng và chiều dài phần in chữ là $x, y > 0 \implies x \cdot y = 150 \implies y = \frac{150}{x}$.

Diện tích toàn tấm áp phích: $S(x) = (x + 4)(y + 6) = (x + 4)\left(\frac{150}{x} + 6\right) = 6x + \frac{600}{x} + 174$.

Đạo hàm: $S'(x) = 6 – \frac{600}{x^2} = 0 \implies x = 10\text{ cm}$. Khi đó $y = 15\text{ cm}$.

Đáp số: Chiều rộng trang là $X = 10 + 4 = 14\text{ cm}$, chiều dài là $Y = 15 + 6 = 21\text{ cm}$.

Bài tập 2: Người ta cần làm một lon sữa đặc hình trụ kín có dung tích $V = 54\pi\text{ cm}^3$. Tìm bán kính đáy $R$ và chiều cao $h$ của lon sữa sao cho diện tích toàn phần của lon sữa là nhỏ nhất (tức tốn ít kim loại nhất).

💡 Xem đáp án & Lời giải Bài tập 2

Thể tích hình trụ: $V = \pi R^2 h = 54\pi \implies h = \frac{54}{R^2}$.

Diện tích toàn phần: $S_{tp} = 2\pi R^2 + 2\pi Rh = 2\pi R^2 + 2\pi R \cdot \frac{54}{R^2} = 2\pi R^2 + \frac{108\pi}{R} = 2\pi\left(R^2 + \frac{27}{R} + \frac{27}{R}\right)$.

Áp dụng BĐT Cauchy: $R^2 + \frac{27}{R} + \frac{27}{R} \ge 3\sqrt[3]{R^2 \cdot \frac{27}{R} \cdot \frac{27}{R}} = 3 \cdot 9 = 27$.

Dấu bằng xảy ra khi $R^2 = \frac{27}{R} \iff R^3 = 27 \iff R = 3\text{ cm} \implies h = \frac{54}{3^2} = 6\text{ cm}$.

Đáp số: $R = 3\text{ cm}, h = 6\text{ cm}$.

Bài tập 3: Một sợi dây kim loại dài $100\text{ cm}$ được cắt thành hai đoạn: một đoạn uốn thành hình vuông, một đoạn uốn thành hình tròn. Tính độ dài đoạn dây uốn thành hình vuông sao cho tổng diện tích hai hình thu được là nhỏ nhất.

💡 Xem đáp án & Lời giải Bài tập 3

Gọi chiều dài đoạn dây uốn thành hình vuông là $x$ ($0 < x < 100$), đoạn uốn thành hình tròn là $100 - x$.

Cạnh hình vuông là $\frac{x}{4}$, bán kính hình tròn là $r = \frac{100 – x}{2\pi}$.

Tổng diện tích: $S(x) = \left(\frac{x}{4}\right)^2 + \pi\left(\frac{100 – x}{2\pi}\right)^2 = \frac{x^2}{16} + \frac{(100 – x)^2}{4\pi}$.

Đạo hàm: $S'(x) = \frac{x}{8} – \frac{100 – x}{2\pi} = 0 \iff \pi x – 4(100 – x) = 0 \iff (\pi + 4)x = 400 \implies x = \frac{400}{\pi + 4}\text{ cm}$.

Đáp số: Đoạn dây uốn thành hình vuông dài $\frac{400}{\pi + 4}\text{ cm} \approx 56\text{ cm}$.

Bài tập 4: Một khu vườn hình chữ nhật có diện tích $800\text{ m}^2$. Người ta muốn xây hàng rào bao quanh khu vườn và chia khu vườn thành hai phần bằng nhau bởi một đường rào song song với một cạnh. Tìm kích thước của khu vườn sao cho tổng chiều dài hàng rào cần xây là ngắn nhất.

💡 Xem đáp án & Lời giải Bài tập 4

Gọi cạnh có hàng rào ngăn chia là $x\text{ (m)}$ ($x > 0$), cạnh còn lại là $y\text{ (m)}$. Diện tích $x y = 800 \implies y = \frac{800}{x}$.

Tổng chiều dài hàng rào gồm $3$ đoạn độ dài $x$ và $2$ đoạn độ dài $y$: $L(x) = 3x + 2y = 3x + \frac{1600}{x}$.

Đạo hàm: $L'(x) = 3 – \frac{1600}{x^2} = 0 \implies x^2 = \frac{1600}{3} \implies x = \frac{40\sqrt{3}}{3}\text{ m}$.

Cạnh còn lại: $y = \frac{800}{\frac{40\sqrt{3}}{3}} = 20\sqrt{3}\text{ m}$.

Đáp số: Kích thước khu vườn là $\frac{40\sqrt{3}}{3}\text{ m} \times 20\sqrt{3}\text{ m}$.

Bài tập 5: Một cửa sổ dạng vòm gồm một hình chữ nhật phía dưới và một nửa hình tròn phía trên có chu vi tổng cộng bằng $10\text{ m}$. Tìm bán kính của nửa hình tròn để diện tích cửa sổ thu được ánh sáng nhiều nhất (diện tích lớn nhất).

💡 Xem đáp án & Lời giải Bài tập 5

Gọi bán kính nửa hình tròn là $r\text{ (m)}$ ($r > 0$). Chiều rộng hình chữ nhật là $2r$, gọi chiều cao hình chữ nhật là $h\text{ (m)}$.

Chu vi cửa sổ: $P = 2h + 2r + \pi r = 10 \implies h = \frac{10 – (2 + \pi)r}{2} = 5 – \frac{2 + \pi}{2}r$.

Diện tích cửa sổ: $S(r) = 2r \cdot h + \frac{1}{2}\pi r^2 = 2r\left(5 – \frac{2 + \pi}{2}r\right) + \frac{1}{2}\pi r^2 = 10r – \left(2 + \frac{\pi}{2}\right)r^2$.

Đạo hàm: $S'(r) = 10 – (4 + \pi)r = 0 \implies r = \frac{10}{\pi + 4}\text{ m}$.

Đáp số: Bán kính nửa hình tròn tối ưu là $r = \frac{10}{\pi + 4}\text{ m} \approx 1.4\text{ m}$.

Thuộc chủ đề:Cực trị hàm số Tag với:bai giang toan 12, Bài toán thực tế lượng giác, Chương I. Ứng dụng đạo hàm để khảo sát và vẽ đồ thị của hàm số, Cực trị hàm số, Giá trị lớn nhất nhỏ nhất, Ôn thi THPT Quốc gia, Tối ưu hóa

Bài liên quan:

  • 1. Một người nông dân dùng cuộn lưới dài $120\text{ m}$ để rào một mảnh đất hình chữ nhật sát một bờ sông thẳng (phía bờ sông không rào) và chia thành hai mảnh bằng một vách ngăn vuông góc với bờ sông. Diện tích lớn nhất rào được bằng bao nhiêu mét vuông?
  • 2. Tìm giá trị lớn nhất của hàm số $y = -x^3 + 3x + 2$ trên khoảng $(0; 2)$
  • 3. Bộ Đề Ôn Tập Giữa Học Kỳ 1 Môn Toán 12 Năm Học 2026 – 2027 (Theo SGK Thống Nhất)
  • 4. Bộ Câu Hỏi Vận Dụng – Vận Dụng Cao Ôn Thi HSG, ĐGTD, ĐGNL, THPTQG Môn Toán 12 – 2026
  • 5. Đề Kiểm Tra Toán 12 Lần 1 Học Kỳ 1 Năm Học 2026 – 2027 Trường THPT Nguyễn Trung Trực TP. HCM
  • 6. Cho hàm số $f(x) = \frac{x^2 + 3}{x – 1}$. Xét tính đúng, sai của các mệnh đề về giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của hàm số trên đoạn $[2; 4]$
  • 7. Cho hàm số $f(x) = x^3 – 3x^2 + 2$ trên đoạn $[-1; 3]$. Xét tính đúng hoặc sai của các mệnh đề sau

Reader Interactions

Để lại phản hồi Huỷ trả lời

Sidebar chính

Bài viết mới

  • Luyện tập đơn điệu – cực trị hàm số – Toán 12 30/09/2026
  • Từ một tấm tôn hình chữ nhật có kích thước $50\text{ cm} \times 80\text{ cm}$, người ta cắt bốn góc bốn hình vuông bằng nhau có cạnh $x\text{ (cm)}$ rồi gấp lại thành một chiếc hộp không nắp. Tìm $x$ (tính theo $\text{cm}$) để thể tích khối hộp thu được là lớn nhất 26/09/2026
  • Một công ty muốn sản xuất các lon nước ngọt hình trụ có nắp với thể tích $54\pi\text{ cm}^3$. Bán kính đáy của lon nước ngọt bằng bao nhiêu xentimét để diện tích toàn phần của lon đạt giá trị nhỏ nhất? 25/09/2026
  • Một người nông dân muốn rào một khu đất hình chữ nhật có diện tích $600\text{ m}^2$ và ngăn đôi thành hai phần bằng nhau bởi một hàng rào song song với một cạnh. Chiều dài tối thiểu của toàn bộ hàng rào cần dùng bằng bao nhiêu mét? 25/09/2026
  • Một người nông dân dùng cuộn lưới dài $120\text{ m}$ để rào một mảnh đất hình chữ nhật sát một bờ sông thẳng (phía bờ sông không rào) và chia thành hai mảnh bằng một vách ngăn vuông góc với bờ sông. Diện tích lớn nhất rào được bằng bao nhiêu mét vuông? 25/09/2026

Mục lục

Booktoan.com (2015 - 2026) Học Toán online - Giải bài tập môn Toán, Sách giáo khoa, Sách tham khảo và đề thi Toán.
Giới thiệu - Liên hệ - Bản quyền - Sitemap - Quy định - Hướng dẫn.