📌 Đề bài (Trả lời ngắn):
Một người nông dân dùng một cuộn lưới thép dài $120\text{ m}$ để rào một mảnh đất hình chữ nhật nằm sát một bờ sông thẳng (phía tiếp giáp bờ sông không cần rào). Người đó còn sử dụng một phần lưới thép để ngăn mảnh đất thành hai chuồng nuôi riêng biệt bằng một hàng rào vuông góc với bờ sông (như hình minh họa). Hỏi diện tích lớn nhất của mảnh đất mà người nông dân có thể rào được là bao nhiêu mét vuông?
📚 Phương pháp giải & Lý thuyết trọng tâm
- Bước 1: Chọn ẩn số: Gọi $x$ (mét) là chiều rộng của khu đất (độ dài đoạn rào vuông góc với bờ sông), điều kiện $x > 0$.
- Bước 2: Thiết lập mối quan hệ: Do có 3 đoạn rào có chiều dài bằng $x$ và 1 đoạn rào song song bờ sông có chiều dài $y$, ta có tổng chiều dài lưới rào là $3x + y = 120 \Rightarrow y = 120 – 3x$ (với điều kiện $0 < x < 40$).
- Bước 3: Lập hàm mục tiêu: Diện tích toàn bộ khu đất là hàm số theo biến $x$: $$S(x) = x \cdot y = x(120 – 3x) = -3x^2 + 120x$$
- Bước 4: Tìm giá trị lớn nhất: Dùng đạo hàm hoặc tính chất đỉnh của tam thức bậc hai $S(x)$ trên khoảng $(0; 40)$ để xác định diện tích lớn nhất.
💡 LỜI GIẢI CHI TIẾT & CÁCH GIẢI TỪNG BƯỚC (Nhấn để mở)
Gọi độ dài đoạn rào vuông góc với bờ sông là $x\text{ (m)}$ với $x > 0$.
Vì khu đất được chia thành hai ngăn bởi một đường rào vuông góc với bờ sông, nên có tất cả $3$ đoạn rào có độ dài $x$.
Đoạn rào còn lại chạy dọc theo chiều dài và song song với bờ sông có độ dài là:
$$y = 120 – 3x\text{ (m)}$$
Điều kiện cho kích thước khu đất: $\begin{cases} x > 0 \\ 120 – 3x > 0 \end{cases} \Leftrightarrow 0 < x < 40$.
Diện tích toàn bộ khu đất rào được là:
$$S(x) = x \cdot y = x(120 – 3x) = -3x^2 + 120x\text{ (m}^2\text{)}$$
Cách 1: Khảo sát hàm số bằng đạo hàm
Ta có: $S'(x) = -6x + 120$.
Giải phương trình đạo hàm bằng 0:
$$S'(x) = 0 \Leftrightarrow -6x + 120 = 0 \Leftrightarrow x = 20\text{ (thỏa mãn } 0 < x < 40\text{)}$$
Vì $S”(x) = -6 < 0$ với mọi $x$, nên hàm số $S(x)$ đạt cực đại tuyệt đối tại $x = 20$.
Giá trị lớn nhất của diện tích là:
$$S_{\max} = S(20) = 20 \cdot (120 – 3 \cdot 20) = 20 \cdot 60 = 1200\text{ (m}^2\text{)}$$
Cách 2: Sử dụng hằng đẳng thức bậc hai
$$S(x) = -3(x^2 – 40x) = -3(x – 20)^2 + 1200 \le 1200$$
Dấu “=” xảy ra khi $x = 20$ (thỏa mãn).
👉 Đáp số (kết quả điền số): 1200
✍️ 5 Bài tập tương tự tự luyện (Trả lời ngắn – Điền kết quả số)
Bài tập 1: Một mảnh vườn hình chữ nhật được rào bởi 3 phía bằng một đoạn lưới thép dài $80\text{ m}$, phía còn lại tận dụng một bức tường dài có sẵn. Diện tích lớn nhất của mảnh vườn rào được bằng bao nhiêu mét vuông?
(Dạng câu hỏi trả lời ngắn: Điền kết quả vào ô số)
💡 Xem đáp án & Lời giải Bài tập 1
Gọi chiều rộng vuông góc với tường là $x$ ($0 < x < 40$). Chiều dài mảnh đất song song với tường là $y = 80 - 2x$.
Diện tích $S(x) = x(80 – 2x) = -2x^2 + 80x = -2(x – 20)^2 + 800 \le 800\text{ m}^2$. Dấu bằng xảy ra khi $x = 20$.
👉 Đáp số: 800
Bài tập 2: Người ta muốn làm một chiếc thùng tôn không nắp có dạng hình hộp chữ nhật đáy là hình vuông, thể tích bằng $108\text{ dm}^3$. Tính diện tích tôn nhỏ nhất cần sử dụng để làm chiếc thùng đó (bỏ qua mép hàn), tính theo đơn vị $\text{dm}^2$.
(Dạng câu hỏi trả lời ngắn: Điền kết quả vào ô số)
💡 Xem đáp án & Lời giải Bài tập 2
Gọi cạnh đáy hình vuông là $x\text{ (dm)}$, chiều cao là $h\text{ (dm)}$ ($x, h > 0$). Thể tích $V = x^2 h = 108 \Rightarrow h = \frac{108}{x^2}$.
Diện tích toàn phần của hộp không nắp gồm 1 đáy và 4 mặt bên:
$$S(x) = x^2 + 4xh = x^2 + \frac{432}{x} = x^2 + \frac{216}{x} + \frac{216}{x} \ge 3\sqrt[3]{x^2 \cdot \frac{216}{x} \cdot \frac{216}{x}} = 3 \cdot 36 = 108\text{ dm}^2$$
Dấu bằng xảy ra khi $x^2 = \frac{216}{x} \Leftrightarrow x^3 = 216 \Leftrightarrow x = 6$.
👉 Đáp số: 108
Bài tập 3: Một công ty sản xuất các lon nước ngọt hình trụ kín có thể tích bằng $54\pi\text{ cm}^3$. Bán kính đáy của lon nước bằng bao nhiêu xentimét để lượng nhôm cần dùng làm vỏ lon là ít nhất?
(Dạng câu hỏi trả lời ngắn: Điền kết quả vào ô số)
💡 Xem đáp án & Lời giải Bài tập 3
Gọi $r$ và $h$ lần lượt là bán kính đáy và chiều cao của lon ($r, h > 0$).
Thể tích $V = \pi r^2 h = 54\pi \Rightarrow h = \frac{54}{r^2}$.
Diện tích toàn phần vỏ lon kín hai đầu: $S_{tp} = 2\pi r^2 + 2\pi r h = 2\pi r^2 + \frac{108\pi}{r} = 2\pi\left(r^2 + \frac{27}{r} + \frac{27}{r}\right)$.
Áp dụng BĐT AM-GM cho 3 số dương: $r^2 + \frac{27}{r} + \frac{27}{r} \ge 3\sqrt[3]{r^2 \cdot \frac{27}{r} \cdot \frac{27}{r}} = 27$.
Dấu “=” xảy ra khi $r^2 = \frac{27}{r} \Leftrightarrow r^3 = 27 \Leftrightarrow r = 3\text{ cm}$.
👉 Đáp số: 3
Bài tập 4: Một sợi dây kim loại dài $40\text{ cm}$ được cắt thành hai đoạn: đoạn thứ nhất uốn thành một hình vuông, đoạn thứ hai uốn thành một hình tròn. Để tổng diện tích của hai hình đạt giá trị nhỏ nhất, cạnh của hình vuông phải bằng $\frac{a}{\pi + 4}\text{ cm}$. Tìm giá trị của số nguyên $a$.
(Dạng câu hỏi trả lời ngắn: Điền kết quả vào ô số)
💡 Xem đáp án & Lời giải Bài tập 4
Gọi cạnh hình vuông là $x$ ($0 < x < 10$). Chiều dài đoạn uốn hình vuông là $4x$.
Đoạn dây còn lại uốn thành hình tròn có chu vi $C = 40 – 4x \Rightarrow$ bán kính $R = \frac{40 – 4x}{2\pi} = \frac{20 – 2x}{\pi}$.
Tổng diện tích: $S(x) = x^2 + \pi R^2 = x^2 + \frac{(20 – 2x)^2}{\pi}$.
Đạo hàm: $S'(x) = 2x – \frac{4(20 – 2x)}{\pi} = 0 \Leftrightarrow 2\pi x – 80 + 8x = 0 \Leftrightarrow x(\pi + 4) = 40 \Leftrightarrow x = \frac{40}{\pi + 4}$.
Suy ra $a = 40$.
👉 Đáp số: 40
Bài tập 5: Một công ty du lịch dự định tổ chức tour tham quan với giá vé ban đầu là $400$ nghìn đồng/khách thì có $1000$ khách tham gia. Khảo sát thị trường cho thấy: cứ mỗi lần giảm giá vé $10$ nghìn đồng thì sẽ có thêm $50$ khách đăng ký tham gia. Biết chi phí trọn gói cho mỗi du khách là $100$ nghìn đồng. Hỏi công ty cần định giá vé bao nhiêu nghìn đồng để thu được lợi nhuận lớn nhất?
(Dạng câu hỏi trả lời ngắn: Điền kết quả vào ô số)
💡 Xem đáp án & Lời giải Bài tập 5
Gọi số lần giảm giá vé là $x$ ($x \ge 0$, đơn vị là $10$ nghìn đồng).
Giá vé mới là $400 – 10x$ (nghìn đồng). Lợi nhuận trên một khách là $(400 – 10x) – 100 = 300 – 10x$.
Số lượng khách tham gia là $1000 + 50x$.
Tổng lợi nhuận: $P(x) = (300 – 10x)(1000 + 50x) = 500(30 – x)(20 + x) = 500(-x^2 + 10x + 600)$.
Hàm số đạt giá trị lớn nhất tại đỉnh parabol: $x = -\frac{10}{2(-1)} = 5$.
Giá vé tối ưu là: $400 – 10 \cdot 5 = 350$ (nghìn đồng).
👉 Đáp số: 350

Để lại phản hồi