📌 Đề bài:
Tìm giá trị lớn nhất $M$ và giá trị nhỏ nhất $m$ của hàm số $y = x^4 – 2x^2 + 3$ trên đoạn $[-1; 2]$.
📚 Phương pháp giải & Lý thuyết trọng tâm
Quy trình tìm giá trị lớn nhất (GTLN) và giá trị nhỏ nhất (GTNN) của hàm số liên tục $y = f(x)$ trên đoạn $[a; b]$:
- Bước 1: Tính đạo hàm $f'(x)$.
- Bước 2: Giải phương trình $f'(x) = 0$ để tìm các nghiệm $x_1, x_2, \dots, x_k \in (a; b)$ (hoặc các điểm mà $f'(x)$ không xác định trên khoảng $(a; b)$).
- Bước 3: Tính các giá trị $f(a), f(b)$ và $f(x_i)$ với $i = 1, 2, \dots, k$.
- Bước 4: So sánh các giá trị vừa tính:
- Số lớn nhất trong các giá trị đó chính là $M = \max_{[a; b]} f(x)$.
- Số nhỏ nhất trong các giá trị đó chính là $m = \min_{[a; b]} f(x)$.
💡 LỜI GIẢI CHI TIẾT & CÁCH GIẢI TỪNG BƯỚC (Nhấn để mở)
Bước 1: Tập xác định và đạo hàm
Hàm số $y = f(x) = x^4 – 2x^2 + 3$ xác định và liên tục trên đoạn $[-1; 2]$.
Đạo hàm của hàm số:
$$y’ = 4x^3 – 4x = 4x(x^2 – 1)$$
Bước 2: Tìm nghiệm của đạo hàm trên đoạn $[-1; 2]$
Cho $y’ = 0 \Leftrightarrow 4x(x^2 – 1) = 0 \Leftrightarrow \left[\begin{aligned} &x = 0 \in [-1; 2] \\ &x = 1 \in [-1; 2] \\ &x = -1 \in [-1; 2] \end{aligned}\right.$
Bước 3: Tính giá trị của hàm số tại các điểm tới hạn và mút
- $f(-1) = (-1)^4 – 2(-1)^2 + 3 = 1 – 2 + 3 = 2$
- $f(0) = 0^4 – 2(0)^2 + 3 = 3$
- $f(1) = 1^4 – 2(1)^2 + 3 = 1 – 2 + 3 = 2$
- $f(2) = 2^4 – 2(2)^2 + 3 = 16 – 8 + 3 = 11$
Bước 4: So sánh và kết luận
So sánh các giá trị: $f(-1) = 2$, $f(0) = 3$, $f(1) = 2$, $f(2) = 11$, ta thấy:
$$\max_{[-1; 2]} y = 11 \quad (\text{đạt tại } x = 2)$$
$$\min_{[-1; 2]} y = 2 \quad (\text{đạt tại } x = -1 \text{ và } x = 1)$$
👉 Kết luận: Chọn đáp án A ($M = 11; m = 2$).
✍️ 5 Bài tập tương tự tự luyện (Có lời giải chi tiết)
Bài tập 1: Giá trị lớn nhất của hàm số $y = \frac{2x – 1}{x + 1}$ trên đoạn $[0; 3]$ bằng bao nhiêu?
💡 Xem đáp án & Lời giải Bài tập 1
Hàm số liên tục trên $[0; 3]$ vì mẫu số $x + 1 \ne 0$ với mọi $x \in [0; 3]$.
Đạo hàm: $y’ = \frac{2(1) – (-1)(1)}{(x + 1)^2} = \frac{3}{(x + 1)^2} > 0, \forall x \in [0; 3]$.
Do đó hàm số luôn đồng biến trên đoạn $[0; 3]$.
Suy ra $\max_{[0; 3]} y = y(3) = \frac{2(3) – 1}{3 + 1} = \frac{5}{4}$.
Đáp số: $\max_{[0; 3]} y = \frac{5}{4}$.
Bài tập 2: Tìm giá trị nhỏ nhất của hàm số $y = x + \frac{4}{x}$ trên đoạn $[1; 4]$.
💡 Xem đáp án & Lời giải Bài tập 2
Hàm số xác định và liên tục trên $[1; 4]$.
Đạo hàm: $y’ = 1 – \frac{4}{x^2} = \frac{x^2 – 4}{x^2}$.
$y’ = 0 \Leftrightarrow x^2 – 4 = 0 \Leftrightarrow x = 2$ (do $x \in [1; 4]$ nên nhận $x = 2$, loại $x = -2$).
Tính các giá trị: $y(1) = 1 + \frac{4}{1} = 5$; $y(2) = 2 + \frac{4}{2} = 4$; $y(4) = 4 + \frac{4}{4} = 5$.
Đáp số: $\min_{[1; 4]} y = 4$ tại $x = 2$.
Bài tập 3: Cho hàm số $f(x) = -x^3 + 3x + 2$. Tìm giá trị lớn nhất và nhỏ nhất của hàm số trên đoạn $[0; 2]$.
💡 Xem đáp án & Lời giải Bài tập 3
Hàm số liên tục trên $[0; 2]$.
Đạo hàm: $f'(x) = -3x^2 + 3$.
$f'(x) = 0 \Leftrightarrow -3(x^2 – 1) = 0 \Leftrightarrow x = 1$ (do xét trên $[0; 2]$ nên chỉ lấy $x = 1$).
Tính các giá trị:
$f(0) = 2$; $f(1) = -1 + 3 + 2 = 4$; $f(2) = -8 + 6 + 2 = 0$.
Đáp số: $\max_{[0; 2]} f(x) = 4$ (tại $x = 1$) và $\min_{[0; 2]} f(x) = 0$ (tại $x = 2$).
Bài tập 4: Tìm giá trị lớn nhất của hàm số $y = \sqrt{4 – x^2}$ trên đoạn $[-1; 1]$.
💡 Xem đáp án & Lời giải Bài tập 4
Tập xác định $[-2; 2]$, hàm số liên tục trên $[-1; 1]$.
Đạo hàm: $y’ = \frac{-2x}{2\sqrt{4 – x^2}} = \frac{-x}{\sqrt{4 – x^2}}$.
$y’ = 0 \Leftrightarrow x = 0 \in [-1; 1]$.
Tính các giá trị: $y(-1) = \sqrt{3}$; $y(0) = 2$; $y(1) = \sqrt{3}$.
Đáp số: $\max_{[-1; 1]} y = 2$ đạt tại $x = 0$.
Bài tập 5: Tìm tổng $M + m$ của giá trị lớn nhất $M$ và giá trị nhỏ nhất $m$ của hàm số $y = x^4 – 4x^2 + 1$ trên đoạn $[-1; 3]$.
💡 Xem đáp án & Lời giải Bài tập 5
Đạo hàm: $y’ = 4x^3 – 8x = 4x(x^2 – 2)$.
$y’ = 0 \Leftrightarrow x = 0$ hoặc $x = \sqrt{2}$ (nghiệm $x = -\sqrt{2} \approx -1{,}414 \notin [-1; 3]$ nên loại).
Tính các giá trị tại các điểm:
- $y(-1) = 1 – 4 + 1 = -2$
- $y(0) = 1$
- $y(\sqrt{2}) = (\sqrt{2})^4 – 4(\sqrt{2})^2 + 1 = 4 – 8 + 1 = -3$
- $y(3) = 3^4 – 4(3^2) + 1 = 81 – 36 + 1 = 46$
Suy ra $M = \max_{[-1; 3]} y = 46$ (tại $x = 3$) và $m = \min_{[-1; 3]} y = -3$ (tại $x = \sqrt{2}$).
Vậy $M + m = 46 + (-3) = 43$.
Đáp số: $M + m = 43$.

Để lại phản hồi