📌 Đề bài (Trả lời ngắn):
Một quả bóng cao su được thả rơi tự do từ độ cao $16\text{ m}$ xuống mặt phẳng sàn nằm ngang. Sau mỗi lần chạm sàn, quả bóng lại nảy lên một độ cao bằng $\frac{1}{2}$ độ cao của lần rơi ngay trước đó. Tính tổng quãng đường (tính bằng mét) mà quả bóng đã di chuyển được kể từ thời điểm thả rơi cho đến khi nó chạm sàn lần thứ $6$.
📚 Phương pháp giải & Lý thuyết trọng tâm
Một dãy số $(u_n)$ được gọi là một cấp số nhân với công bội $q$ nếu $u_n = u_1 \cdot q^{n-1}$ với mọi $n \ge 2$.
1. Phân tích bài toán quả bóng nảy:
- Quãng đường rơi lần thứ nhất (chạm sàn lần $1$): $h_0 = 16\text{ m}$.
- Sau khi chạm sàn lần thứ nhất, bóng nảy lên độ cao $h_1 = h_0 \cdot q$ rồi rơi lại xuống sàn (chạm sàn lần $2$). Quãng đường di chuyển thêm là: $2h_1$.
- Tương tự, giữa lần chạm sàn thứ $k$ và lần chạm sàn thứ $k+1$, bóng nảy lên độ cao $h_k$ và rơi xuống, nên quãng đường đi thêm là $2h_k$.
- Độ cao ở các lần nảy $h_1, h_2, \dots, h_n$ lập thành một cấp số nhân lùi với số hạng đầu $h_1 = 16 \cdot \frac{1}{2} = 8\text{ m}$ và công bội $q = \frac{1}{2}$.
2. Công thức tính tổng quãng đường:
$$\mathcal{S} = h_0 + 2(h_1 + h_2 + \dots + h_{n-1}) = h_0 + 2 \cdot S_{n-1}$$ trong đó $S_{n-1} = h_1 \cdot \frac{1 – q^{n-1}}{1 – q}$ là tổng các số hạng đầu tiên của cấp số nhân độ cao.💡 LỜI GIẢI CHI TIẾT & CÁCH GIẢI TỪNG BƯỚC (Nhấn để mở)
Ta phân tích quá trình chuyển động của quả bóng qua từng giai đoạn chạm sàn như sau:
Giai đoạn 1: Thả rơi từ độ cao $16\text{ m}$ cho đến khi chạm sàn lần thứ nhất.
Quãng đường bóng đi được là: $s_0 = 16\text{ m}$.
Giai đoạn 2: Từ lần chạm sàn thứ nhất đến khi chạm sàn lần thứ $6$.
Bóng thực hiện $5$ lần nảy lên và rơi xuống sàn tương ứng với các độ cao cực đại $h_1, h_2, h_3, h_4, h_5$:
- Độ cao nảy lên lần $1$: $h_1 = 16 \times \frac{1}{2} = 8\text{ m}$. Quãng đường cả lên và xuống là $2h_1 = 16\text{ m}$ (chạm sàn lần $2$).
- Độ cao nảy lên lần $2$: $h_2 = 8 \times \frac{1}{2} = 4\text{ m}$. Quãng đường cả lên và xuống là $2h_2 = 8\text{ m}$ (chạm sàn lần $3$).
- Độ cao nảy lên lần $3$: $h_3 = 4 \times \frac{1}{2} = 2\text{ m}$. Quãng đường cả lên và xuống là $2h_3 = 4\text{ m}$ (chạm sàn lần $4$).
- Độ cao nảy lên lần $4$: $h_4 = 2 \times \frac{1}{2} = 1\text{ m}$. Quãng đường cả lên và xuống là $2h_4 = 2\text{ m}$ (chạm sàn lần $5$).
- Độ cao nảy lên lần $5$: $h_5 = 1 \times \frac{1}{2} = 0{,}5\text{ m}$. Quãng đường cả lên và xuống là $2h_5 = 1\text{ m}$ (chạm sàn lần $6$).
Dãy số $(h_k)$ với $k = 1, 2, \dots, 5$ là một cấp số nhân có số hạng đầu $h_1 = 8\text{ m}$ và công bội $q = \frac{1}{2}$. Tổng độ cao của $5$ lần nảy là:
$$S_5 = h_1 + h_2 + h_3 + h_4 + h_5 = h_1 \cdot \frac{1 – q^5}{1 – q} = 8 \cdot \frac{1 – \left(\frac{1}{2}\right)^5}{1 – \frac{1}{2}} = 8 \cdot \frac{1 – \frac{1}{32}}{\frac{1}{2}} = 16 \cdot \frac{31}{32} = 15{,}5\text{ m}.$$Tổng quãng đường quả bóng di chuyển kể từ lúc thả rơi đến khi chạm sàn lần thứ $6$ là:
$$\mathcal{S} = s_0 + 2 \cdot S_5 = 16 + 2 \times 15{,}5 = 16 + 31 = 47\text{ m}.$$👉 Đáp số (kết quả điền số): 47
✍️ 5 Bài tập tương tự tự luyện (Trả lời ngắn – Điền kết quả số)
Bài tập 1: Một quả bóng được thả rơi từ độ cao $81\text{ m}$ xuống một mặt sàn. Sau mỗi lần chạm sàn

Để lại phản hồi