📌 Đề bài (Trả lời ngắn):
Một cơ sở sản xuất bánh dinh dưỡng làm hai loại bánh $A$ và $B$. Để sản xuất $1\text{ kg}$ bánh loại $A$ cần $0{,}4\text{ kg}$ bột mì và $0{,}2\text{ kg}$ đường. Để sản xuất $1\text{ kg}$ bánh loại $B$ cần $0{,}2\text{ kg}$ bột mì và $0{,}4\text{ kg}$ đường. Dự trữ nguyên liệu của cơ sở gồm $12\text{ kg}$ bột mì và $12\text{ kg}$ đường. Ngoài ra, do năng lực đóng gói, tổng khối lượng bánh hai loại sản xuất không vượt quá $35\text{ kg}$. Biết rằng mỗi ki-lô-gam bánh loại $A$ đem lại lợi nhuận $40$ nghìn đồng, mỗi ki-lô-gam bánh loại $B$ đem lại lợi nhuận $50$ nghìn đồng. Hỏi cơ sở có thể thu được tiền lãi lớn nhất là bao nhiêu nghìn đồng?
📚 Phương pháp giải & Lý thuyết trọng tâm
Bài toán tối ưu hóa tuyến tính trong thực tế được giải quyết qua 4 bước cơ bản:
- Bước 1: Xác định các biến số: Gọi $x, y$ lần lượt là lượng sản phẩm sản xuất ($x \ge 0, y \ge 0$).
- Bước 2: Thiết lập hệ bất phương trình bậc nhất hai ẩn mô tả các giới hạn về nguyên vật liệu, năng lực sản xuất, thị trường.
- Bước 3: Biểu diễn miền nghiệm của hệ trên mặt phẳng tọa độ $Oxy$. Miền nghiệm thường là miền đa giác lồi.
- Bước 4: Thiết lập hàm mục tiêu $F(x; y) = ax + by$. Theo định lý quy hoạch tuyến tính, giá trị lớn nhất (hoặc nhỏ nhất) của biểu thức bậc nhất $F(x; y)$ đạt được tại một trong các đỉnh của miền đa giác nghiệm. Ta chỉ cần tính giá trị của $F$ tại tất cả các đỉnh và so sánh kết quả. Bài toán này cũng tương tự như bài toán tìm giá trị lớn nhất trên miền nghiệm của hệ bất phương trình đã học.
💡 LỜI GIẢI CHI TIẾT & CÁCH GIẢI TỪNG BƯỚC (Nhấn để mở)
Bước 1: Gọi ẩn và đặt điều kiện
Gọi $x$ là khối lượng bánh loại $A$ cơ sở sản xuất ($x \ge 0$, đơn vị: $\text{kg}$).
Gọi $y$ là khối lượng bánh loại $B$ cơ sở sản xuất ($y \ge 0$, đơn vị: $\text{kg}$).
Bước 2: Lập hệ bất phương trình ràng buộc
- Lượng bột mì cần dùng là $0{,}4x + 0{,}2y\text{ (kg)}$. Do quỹ bột mì tối đa $12\text{ kg}$ nên: $$0{,}4x + 0{,}2y \le 12 \iff 2x + y \le 60$$
- Lượng đường cần dùng là $0{,}2x + 0{,}4y\text{ (kg)}$. Do quỹ đường tối đa $12\text{ kg}$ nên: $$0{,}2x + 0{,}4y \le 12 \iff x + 2y \le 60$$
- Năng lực đóng gói tối đa $35\text{ kg}$ nên: $$x + y \le 35$$
Từ đó, ta có hệ bất phương trình xác định miền phương án khả thi:
$$\begin{cases} 2x + y \le 60 \\ x + 2y \le 60 \\ x + y \le 35 \\ x \ge 0 \\ y \ge 0 \end{cases}$$Bước 3: Xác định tọa độ các đỉnh của miền nghiệm
Tương tự mô hình trong bài toán sản xuất hai loại sản phẩm cơ khí, miền nghiệm của hệ trên mặt phẳng $Oxy$ là ngũ giác $OAMNB$ (xem hình minh họa) với tọa độ các đỉnh:
- Gốc tọa độ $O(0; 0)$.
- Đỉnh $A(30; 0)$ là giao điểm của đường thẳng $2x + y = 60$ với trục hoành $y = 0$.
- Đỉnh $M(25; 10)$ là giao điểm của hai đường thẳng $2x + y = 60$ và $x + y = 35$.
- Đỉnh $N(10; 25)$ là giao điểm của hai đường thẳng $x + 2y = 60$ và $x + y = 35$.
- Đỉnh $B(0; 30)$ là giao điểm của đường thẳng $x + 2y = 60$ với trục tung $x = 0$.
Bước 4: Tính giá trị lợi nhuận tại các đỉnh
Hàm lợi nhuận thu được (tính bằng nghìn đồng) là: $$F(x; y) = 40x + 50y$$
Thay tọa độ các đỉnh vào hàm mục tiêu $F(x; y)$:
- Tại $O(0; 0)$: $F(0; 0) = 40(0) + 50(0) = 0$.
- Tại $A(30; 0)$: $F(30; 0) = 40(30) + 50(0) = 1200$.
- Tại $M(25; 10)$: $F(25; 10) = 40(25) + 50(10) = 1000 + 500 = 1500$.
- Tại $N(10; 25)$: $F(10; 25) = 40(10) + 50(25) = 400 + 1250 = 1650$.
- Tại $B(0; 30)$: $F(0; 30) = 40(0) + 50(30) = 1500$.
So sánh các giá trị trên, ta thấy $F(x; y)$ đạt giá trị lớn nhất bằng $1650$ khi $x = 10$ và $y = 25$.
👉 Đáp số (kết quả điền số): 1650
✍️ 5 Bài tập tương tự tự luyện (Trả lời ngắn – Điền kết quả số)
Bài tập 1: Một xưởng pha chế cần sản xuất hai loại nước ép táo $X$ và $Y$. Để sản xuất $1$ lít nước ép loại $X$ cần $2\text{ kg}$ táo và $10$ phút vận hành máy ép. Để sản xuất $1$ lít nước ép loại $Y$ cần $1\text{ kg}$ táo và $20$ phút vận hành máy ép. Xưởng hiện có tối đa $80\text{ kg}$ táo và máy ép hoạt động tối đa $600$ phút. Biết mỗi lít nước ép loại $X$ đem lại tiền lãi $30$ nghìn đồng, mỗi lít nước ép loại $Y$ đem lại tiền lãi $40$ nghìn đồng. Số tiền lãi lớn nhất xưởng có thể đạt được là bao nhiêu nghìn đồng?
(Dạng câu hỏi trả lời ngắn: Điền kết quả vào ô số)
💡 Xem đáp án & Lời giải Bài tập 1
Gọi $x, y$ lần lượt là số lít nước ép loại $X$ và $Y$ ($x, y \ge 0$). Hệ ràng buộc:
$$\begin{cases} 2x + y \le 80 \\ 10x + 20y \le 600 \iff x + 2y \le 60 \\ x \ge 0, y \ge 0 \end{cases}$$Tọa độ các đỉnh của miền tứ giác nghiệm: $O(0; 0

Để lại phản hồi