📌 Đề bài (Trả lời ngắn):
Từ một tấm tôn hình chữ nhật có kích thước $50\text{ cm} \times 80\text{ cm}$, người ta cắt bỏ ở bốn góc bốn hình vuông bằng nhau có cạnh bằng $x\text{ cm}$ rồi gập các mép lại để hàn thành một chiếc hộp đựng đồ không có nắp dạng hình hộp chữ nhật. Tìm giá trị của $x$ (theo đơn vị $\text{cm}$) để thể tích của chiếc hộp tạo thành đạt giá trị lớn nhất.
📚 Phương pháp giải & Lý thuyết trọng tâm
Các bài toán tối ưu hóa thực tế trong chương trình môn Toán lớp 12 thường giải quyết qua các bước cơ bản sau:
- Xác định ẩn số và điều kiện hình học: Biểu diễn đại lượng thay đổi theo ẩn $x$ cùng tập xác định hợp lý (đảm bảo các kích thước hình học luôn dương).
- Lập hàm mục tiêu: Thiết lập công thức tính đại lượng cần tối ưu (thể tích, diện tích, chi phí, doanh thu…) theo ẩn $x$: $V = f(x)$. Tương tự như kỹ năng xác định mối quan hệ cạnh – góc trong các bài toán ứng dụng chẳng hạn như ứng dụng hệ thức lượng đo khoảng cách, việc biểu diễn chính xác kích thước là mấu chốt quan trọng nhất.
- Tìm giá trị lớn nhất/nhỏ nhất: Tính đạo hàm $f'(x)$, giải phương trình $f'(x) = 0$ trên tập xác định và lập bảng biến thiên để kết luận giá trị tối ưu.
💡 LỜI GIẢI CHI TIẾT & CÁCH GIẢI TỪNG BƯỚC (Nhấn để mở)
Bước 1: Thiết lập các kích thước của hộp chữ nhật
Sau khi cắt bỏ ở bốn góc các hình vuông cạnh $x\text{ cm}$ và gập các mép lại, ta thu được chiếc hộp không nắp có các kích thước:
- Chiều cao của hộp là: $h = x\text{ (cm)}$.
- Chiều dài của đáy hộp là: $a = 80 – 2x\text{ (cm)}$.
- Chiều rộng của đáy hộp là: $b = 50 – 2x\text{ (cm)}$.
Vì các kích thước của hộp đều phải dương nên ta có điều kiện: $$\begin{cases} x > 0 \\ 80 – 2x > 0 \\ 50 – 2x > 0 \end{cases} \iff 0 < x < 25.$$
Bước 2: Lập hàm số thể tích của hộp
Thể tích $V$ của chiếc hộp chữ nhật là hàm số theo biến $x$ trên khoảng $(0; 25)$: $$V(x) = x(80 – 2x)(50 – 2x) = 4x(40 – x)(25 – x) = 4(x^3 – 65x^2 + 1000x).$$
Bước 3: Khảo sát hàm số để tìm giá trị cực đại
Lấy đạo hàm của hàm số $V(x)$ theo biến $x$: $$V'(x) = 4(3x^2 – 130x + 1000).$$ Cho $V'(x) = 0$ ta được phương trình bậc hai: $$3x^2 – 130x + 1000 = 0 \iff \left[\begin{aligned} &x = 10 \\ &x = \frac{100}{3} \approx 33{,}33. \end{aligned}\right.$$
Đối chiếu với điều kiện $x \in (0; 25)$, ta nhận $x = 10$ và loại giá trị $x = \frac{100}{3}$.
Bảng xét dấu đạo hàm trên khoảng $(0; 25)$:
- Với $x \in (0; 10)$ thì $V'(x) > 0$, hàm số $V(x)$ đồng biến.
- Với $x \in (10; 25)$ thì $V'(x) < 0$, hàm số $V(x)$ nghịch biến.
Khi đó, thể tích lớn nhất của chiếc hộp là $V(10) = 10 \cdot (80 – 20) \cdot (50 – 20) = 18\,000\text{ cm}^3 = 18\text{ dm}^3$.
👉 Đáp số (kết quả điền số): 10
✍️ 5 Bài tập tương tự tự luyện (Trả lời ngắn – Điền kết quả số)
Bài tập 1: Một tấm bìa hình vuông có cạnh bằng $36\text{ cm}$. Người ta cắt bỏ bốn góc bốn hình vuông bằng nhau có cạnh bằng $x\text{ cm}$ rồi gập lại tạo thành một chiếc hộp không nắp. Tìm $x$ (theo $\text{cm}$) để thể tích của hộp đạt giá trị lớn nhất.
(Dạng câu hỏi trả lời ngắn: Điền kết quả vào ô số)
💡 Xem đáp án & Lời giải Bài tập 1
Điều kiện của cạnh cắt: $0 < x <

Để lại phản hồi