• Skip to main content
  • Bỏ qua primary sidebar
Sách Toán – Học Toán – Đề Thi Toán

Sách Toán - Học Toán - Đề Thi Toán

Học toán, Đề thi toán, Sách giáo khoa Toán, trắc nghiệm Toán online

  • Học toán
    • Học Toán THPT
    • Học Toán THCS
  • Sách toán
  • Trắc nghiệm
  • Đề thi
  • TN THPT Toán
  • Tiện ích Toán

Chuyên đề Phương pháp đặt ẩn phụ đưa về hệ phương trình

Ngày 02/05/2018 - Thuộc chủ đề:Toán lớp 9

I. Phương pháp giải

Dạng 1 : Phương trình có dạng :  $x^{4}+b=a\sqrt[n]{ax\pm b}  (n\in Z^{+},n\geq 2)$

  • Đặt  $t=\sqrt[n]{ax\pm b}$
  • Đưa về hệ đối xứng và giải  =>  Kết luận nghiệm .

Dạng 2 :  $\sqrt[n]{a-f(x)}+\sqrt[m]{b+f(x)}=c (m,n\in Z^{+},m\geq 2,n\geq 2)$

  • Đặt  $\left\{\begin{matrix}u=\sqrt[n]{a-f(x)} & \\ v=\sqrt[m]{b+f(x)} & \end{matrix}\right.$ <=> $\left\{\begin{matrix}u^{n}=a-f(x) & \\ v^{m}=b+f(x) & \end{matrix}\right.$

=>  $u^{n}+v^{m}=a+b$

  • Kết hợp với phương trình đã cho , ta được hệ mới : $\left\{\begin{matrix}u + v=c & \\ u^{n}+v^{m}=a+b & \end{matrix}\right.$
  • Giải hệ  =>  Kết hợp điều kiện =>  Kết luận nghiệm .

II.  Bài tập áp dụng

Câu 1 : 

Giải phương trình sau :

a.  $x^{3}+1=2\sqrt[3]{2x-1}$

b.  $x^{2}+\sqrt{x+5}=5$

Hướng dẫn chi tiết :

a.    $x^{3}+1=2\sqrt[3]{2x-1}$              (1)

Đặt  $t=\sqrt[3]{2x-1}=> t^{3}=2x-1$

(1) =>  $\left\{\begin{matrix}x^{3}+1=2t & \\ t^{3}=2x-1 & \end{matrix}\right.$   <=> $\left\{\begin{matrix}x^{3}+1=2t (*) & \\ t^{3}+1=2x(**) & \end{matrix}\right.$

Lấy (*) – (**) , ta được : $x^{3}-t^{3}=2(t-x)$

<=>  $(x-t)(x^{2}+xt+t^{2})+2(x-t)=0$

<=>  $(x-t)(x^{2}+xt+t^{2}+2)=0$

<=>  Hoặc x = t hoặc $x^{2}+xt+t^{2}+2=0$   (2)

Xét (2) :  $x^{2}+xt+t^{2}+2=0$

Ta có :  $\Delta =t^{2}-4(t^{2}+2)=-8-3t^{2}<0,\forall t$

=>  (2) vô nghiệm .

+  Với x = t , thế vào pt (*) , ta được : $x^{3}-2x+1=0$

<=>  $(x-1)(x^{2}+x-1)=0$

<=>  Hoặc x = 1 hoặc $x^{2}+x-1=0$  (3)

Xét (3) : $x^{2}+x-1=0$

Ta có : $\Delta =1^{2}-4.(-1)=5>0$

=>  (3) có 2 nghiệm phân biệt : $x_{1,2}=\frac{1\pm \sqrt{5}}{2}$

Vậy phương trình đã cho có nghiệm $x=1\vee x=\frac{1\pm \sqrt{5}}{2}$

b.    $x^{2}+\sqrt{x+5}=5$                 (*)

Đk : $x\geq -5$

Đặt  $t=\sqrt{x+5} (t\geq 0)$  =>  $t^{2}=x+5$

(*)  <=> $\left\{\begin{matrix}x^{2}+t=5   (1)& \\ t^{2}-x=5 (2) & \end{matrix}\right.$

Lấy (1) – (2) , ta được : $x^{2}-t^{2}+t+x=0$

<=>  $(t+x)(1+x-t)=0$

<=>  Hoặc  t = – x hoặc t – x = 1

+ Với t = -x , thế vào pt (1) , ta được : $x^{2}-x-5=0$

Ta có : $\Delta =(-1)^{2}-4.(-5)=21>0$

=>  $x_{1,2}=\frac{1\pm \sqrt{21}}{2}$

Vì $t\geq 0<=> -x\geq 0=>x\leq 0$  => $x=\frac{1+\sqrt{21}}{2}>0$  ( loại )

+ Với t = x + 1, thế vào pt (1) , ta được : $x^{2}+x+1=5<=> x^{2}+x-4=0$

Ta có : $\Delta =1^{2}-4.(-4)=17>0$

=>  $x_{3,4}=\frac{-1\pm \sqrt{17}}{2}$

Vì $t\geq 0=> x\geq -1$  =>  $x=\frac{-1-\sqrt{17}}{2}<-1$   ( loại )

Vậy phương trình đã cho có nghiệm $x=\frac{-1+\sqrt{17}}{2}\vee x=\frac{1-\sqrt{21}}{2}$ .

Câu 2 :

Giải phương trình sau :

$\frac{1}{\sqrt{3x+10}}+\frac{6}{\sqrt{(x+2)(3x+10)}}=\frac{1}{\sqrt{x+2}}$

Hướng dẫn chi tiết :

$\frac{1}{\sqrt{3x+10}}+\frac{6}{\sqrt{(x+2)(3x+10)}}=\frac{1}{\sqrt{x+2}}$

Đk : x > -2

Đặt  $\left\{\begin{matrix}a=\sqrt{3x+10}>0 & \\ b=\sqrt{x+2}>0 & \end{matrix}\right.$ => $\left\{\begin{matrix}a^{2}=3x+10 & \\ 3b^{2}=3x+6& \end{matrix}\right.$

=>  $a^{2}-3b^{2}=4$

Phương trình đã cho tương đương với hệ :

<=>   $\left\{\begin{matrix}a^{2}-3b^{2}=4 & \\ \frac{1}{a}+\frac{6}{ab}=\frac{1}{b} & \end{matrix}\right.$

<=>   $\left\{\begin{matrix}a^{2}-3b^{2}=4 & \\ \frac{6}{ab}=\frac{1}{b}-\frac{1}{a}=\frac{a-b}{ab} & \end{matrix}\right.$

<=>   $\left\{\begin{matrix}a^{2}-3b^{2}=4 & \\ a-b=6 & \end{matrix}\right.$

<=>   $\left\{\begin{matrix}a^{2}-3b^{2}=4 & \\ a=6+b & \end{matrix}\right.$

<=>   $(6+b)^{2}-3b^{2}=4$  <=>  $2b^{2}-12b-32=0$

<=>   Hoặc b = 8  ( nhận ) hoặc b = -2   ( loại )

+  Với  b = 8 => a = 14  <=>  $\left\{\begin{matrix}\sqrt{3x+10}=14 & \\ \sqrt{x+2}=8 & \end{matrix}\right.$

<=>  x = 62 .

Vậy phương trình đã cho có nghiệm x = 62 .

Câu 3 :

Giải phương trình sau :   $9+\sqrt{9+\sqrt{x}}=x$

Hướng dẫn chi tiết :

      $9+\sqrt{9+\sqrt{x}}=x$   (*)

Đk : x > 0

Đặt  $a=9+\sqrt{x}=> a>9$

(*)  <=>  $\left\{\begin{matrix}9+\sqrt{a}=x  (1) & \\ 9+\sqrt{x}=a & \end{matrix}\right.$

<=>  $\sqrt{a}-\sqrt{x}=x-a$

<=>  $\sqrt{a}-\sqrt{x}+(\sqrt{a}-\sqrt{x})(\sqrt{a}+\sqrt{x})=0$

<=>  $(\sqrt{a}-\sqrt{x})(1+\sqrt{a}+\sqrt{x})=0$

<=>  $\sqrt{a}=\sqrt{x}$ , thế vào (1) ta được : $9+\sqrt{x}=x<=> x-\sqrt{x}-9=0$

<=>  $\sqrt{x}=\frac{1+\sqrt{37}}{2}$

<=>  $x=\frac{1}{4}(38+2\sqrt{37})<=> x=\frac{1}{2}(19+\sqrt{37})$

Vậy phương trình đã cho có nghiệm $ x=\frac{1}{2}(19+\sqrt{37})$ .

Câu 4 :

Giải phương trình sau :    $\sqrt[3]{\sin ^{2}x}+\sqrt[3]{\cos ^{2}x}=\sqrt[3]{4}$

Hướng dẫn chi tiết :

        $\sqrt[3]{\sin ^{2}x}+\sqrt[3]{\cos ^{2}x}=\sqrt[3]{4}$        (*)

Đặt  $\left\{\begin{matrix}a=\sqrt[3]{\sin ^{2}x} (0\leq a\leq 1) & \\ b=\sqrt[3]{\cos ^{2}x} (0\leq b\leq 1) & \end{matrix}\right.$

=>  $\left\{\begin{matrix}a^{3}=\sin ^{2}x & \\ b^{3}=\cos ^{2}x & \end{matrix}\right.$

=>  $a^{3}+b^{3}=1$

(*) <=>  $\left\{\begin{matrix}a^{3}+b^{3}=1 & \\ a+b=\sqrt[3]{4} & \end{matrix}\right.$

<=>  $\left\{\begin{matrix}(a+b) \left [(a+b)^{2}-3ab  \right ]=1 &\\ a+b=\sqrt[3]{4} & \end{matrix}\right.$

<=>  $\left\{\begin{matrix}ab=\frac{1}{\sqrt[3]{4}} &\\ a+b=\sqrt[3]{4} & \end{matrix}\right.$

<=>  a , b là nghiệm của phương trình : $X^{2}-\sqrt[3]{4}X+\frac{1}{\sqrt[3]{4}}=0$

=>  $X=\frac{\sqrt[3]{4}}{4}=> a=b=\frac{1}{2}\sqrt[3]{4}$

<=>  $\left\{\begin{matrix}\sqrt[3]{\sin ^{2}x}=\frac{1}{2}\sqrt[3]{4} & \\ \sqrt[3]{\cos ^{2}x} =\frac{1}{2}\sqrt[3]{4}& \end{matrix}\right.$

<=>  $\left\{\begin{matrix}\sin ^{2}x=\frac{1}{2} & \\ \cos ^{2}x =\frac{1}{2}& \end{matrix}\right.$

<=>  $\cos 2x=0=> x=\frac{\Pi }{4}+\frac{m\Pi }{2}$

Vậy phương trình đã cho có nghiệm $ x=\frac{\Pi }{4}+\frac{m\Pi }{2}$ .

Câu  5 :

Giải phương trình sau :

$\sqrt[4]{313+x}+\sqrt[4]{313-x}=6$

Hướng dẫn chi tiết :

$\sqrt[4]{313+x}+\sqrt[4]{313-x}=6$      (1)

Đk : $-313\leq x\leq 313$

Đặt  $\left\{\begin{matrix}a=\sqrt[4]{313+x} ( a\geq 0)& \\ b=\sqrt[4]{313-x} (b\geq 0) & \end{matrix}\right.$

=>  $\left\{\begin{matrix}a^{4}=313+x & \\ b^{4}=313-x & \end{matrix}\right.$

=>  $a^{4}+b^{4}=626$

(1) <=>  $\left\{\begin{matrix}a^{4}+b^{4}=626 & \\ a+b=6 & \end{matrix}\right.$

<=>  $\left\{\begin{matrix}a^{4}+b^{4}=626 & \\ b=6-a & \end{matrix}\right.$

<=>  $a^{4}+(6-a)^{4}=626<=>a^{4}+(a-6)^{4}=626 $     (2)

Đặt t = a – 3 ( $t\geq -3$ ) , (2) <=> $(t+3)^{4}+(t-3)^{4}=626$

<=> $2t^{4}+108t^{2}-464=0$

<=>   Hoặc $t^{2}=-58$  ( loại ) hoặc $t^{2}=4$  ( t/mãn )

+  Với  $t^{2}=4=> t=\pm 2$  =>  Hoặc $\left\{\begin{matrix}a=5 & \\ b=1 & \end{matrix}\right.$  hoặc $\left\{\begin{matrix}a=1 & \\ b=5 & \end{matrix}\right.$

+  Khi $\left\{\begin{matrix}a=5 & \\ b=1 & \end{matrix}\right.$  =>  $\left\{\begin{matrix} \sqrt[4]{313+x}=5&\\ \sqrt[4]{313-x}=1 & \end{matrix}\right.$

=>  x = 312 .

+  Khi  $\left\{\begin{matrix}a=1 & \\ b=5 & \end{matrix}\right.$   =>  $\left\{\begin{matrix} \sqrt[4]{313+x}=1&\\ \sqrt[4]{313-x}=5 & \end{matrix}\right.$

=>  x = – 312  .

Vậy phương trình đã cho có nghiệm $x=\pm 312$ .

Câu  6 :

Giải phương trình sau :      $x+\sqrt{2-x^{2}}+x\sqrt{2-x^{2}}=3$

Hướng dẫn chi tiết :

$x+\sqrt{2-x^{2}}+x\sqrt{2-x^{2}}=3$       (1)

Đk : $-\sqrt{2}\leq x\leq \sqrt{2}$

Đặt  $\left\{\begin{matrix}a=x,\left | a \right |\leq \sqrt{2} & \\ b=\sqrt{2-x^{2}},b\geq 0 & \end{matrix}\right.$

=>  $\left\{\begin{matrix}a^{2}=x^{2} & \\ b^{2}=2-x^{2} & \end{matrix}\right.$

=>  $a^{2}+b^{2}=2$

(1)  <=>  $\left\{\begin{matrix}a+b+ab=3 & \\ a^{2}+b^{2}=2 & \end{matrix}\right.$

<=>  $\left\{\begin{matrix}a+b+ab=3 & \\ (a+b)^{2}-2ab=2 & \end{matrix}\right.$

<=>  $\left\{\begin{matrix}a+b=3-ab & \\ Hoặc ab=1 hoặc ab=7& \end{matrix}\right.$

<=>  Hoặc $\left\{\begin{matrix}a+b=3-ab & \\ab=1 & \end{matrix}\right.$  hoặc $\left\{\begin{matrix}a+b=3-ab & \\ab=7 & \end{matrix}\right.$

+ Xét : $\left\{\begin{matrix}a+b=3-ab & \\ab=1 & \end{matrix}\right.$

<=>  $\left\{\begin{matrix}a+b=2 & \\ab=1 & \end{matrix}\right.$

=>  a , b là nghiệm pt : $t^{2}-2t+1=0<=>(t-1)^{2}=0=> t=1$

=>  a = b = 1  => x = 1 .

+ Xét :  $\left\{\begin{matrix}a+b=3-ab & \\ab=7 & \end{matrix}\right.$

<=>  $\left\{\begin{matrix}a+b=-4 & \\ab=7 & \end{matrix}\right.$   ( vô lý )

=>  phương trình vô nghiệm .

Vậy phương trình đã cho có nghiệm x = 1 .

Câu 7 :

Giải phương trình sau :    $\sqrt[3]{\frac{1}{2}+x}+\sqrt{\frac{1}{2}-x}=1$

Hướng dẫn chi tiết :

        $\sqrt[3]{\frac{1}{2}+x}+\sqrt{\frac{1}{2}-x}=1$  (1)

Đk : $x\leq \frac{1}{2}$

Đặt  $\left\{\begin{matrix}a=\sqrt[3]{\frac{1}{2}+x} & \\ b=\sqrt{\frac{1}{2}-x} & \end{matrix}\right.$

=>  $\left\{\begin{matrix}a^{3}=\frac{1}{2}+x & \\ b^{2}=\frac{1}{2}-x & \end{matrix}\right.$

=>   $a^{3}+b^{2}=1$

(1)  <=>  $\left\{\begin{matrix}a^{3}+b^{2}=1 & \\ a+b=1 & \end{matrix}\right.$

<=>  $\left\{\begin{matrix}a^{3}+b^{2}=1 & \\ b=1-a & \end{matrix}\right.$

<=>  $a^{3}+(1-a)^{2}=1$  <=>  $a^{3}+a^{2}-2a=0$

<=>  $\left\{\begin{matrix}a=0 & \\ a^{2}+a-2=0 & \end{matrix}\right.$

<=>  $\left\{\begin{matrix}a=0 &  & \\ a=1 &  & \\ a=-2 &  & \end{matrix}\right.$

+  Với a = 0 => $\sqrt[3]{\frac{1}{2}+x}=0=> x=\frac{-1}{2}$

+  Với a = 1 => $\sqrt[3]{\frac{1}{2}+x}=1=> x=\frac{1}{2}$

+  Với a = -2 =>  $\sqrt[3]{\frac{1}{2}+x}=-2=> x=\frac{-17}{2}$

Vậy phương trình đã cho có nghiệm $x=\pm \frac{1}{2},x=\frac{-17}{2}$ .

Câu 8 :

Giải phương trình sau :  $\sqrt{1-x^{2}}+2\sqrt[3]{1-x^{2}}=3$

Hướng dẫn chi tiết :

       $\sqrt{1-x^{2}}+2\sqrt[3]{1-x^{2}}=3$   (1)

Đk : $-1\leq x\leq 1$

Đặt $\left\{\begin{matrix}a=\sqrt{1-x^{2}} ,a\geq 0 & \\ b=\sqrt[3]{1-x^{2}},b\geq 0 & \end{matrix}\right.$

=>  $\left\{\begin{matrix}a^{2}=1-x^{2} & \\ b^{3}= 1-x^{2}& \end{matrix}\right.$

=>  $a^{2}=b^{3}$

(1) <=>  $\left\{\begin{matrix}a^{2}=b^{3} & \\ a+2b=3 & \end{matrix}\right.$

<=>  $\left\{\begin{matrix}a^{2}=b^{3} & \\ a=3-2b & \end{matrix}\right.$

<=>  $b^{3}-(3-2b)^{2}=0$  <=>  $b^{3}-4b^{2}+12b-9=0$

<=>  $(b-1)(b^{2}-3b+9)=0$

<=>  Hoặc b = 1  hoặc $b^{2}-3b+9=0$

+  Với b = 1 => a = 1 <=>  $\sqrt{1-x^{2}}=1=> x=0$

+ Xét : $b^{2}-3b+9=0$ , ta có :  $\Delta =(-3)^{2}-4.9=-27<0$

=>  phương trình vô nghiệm .

Vậy phương trình đã cho có nghiệm duy nhất x = 0 .

– – – – – – – – – – – – – – – HẾT – – – – – – – – – – – – – – –

Tag với:Chuyen de on thi toan 9

Bài liên quan:

  • 1. Kỹ thuật hay chinh phục bất đẳng thức dành cho học sinh thcs
  • 2. Nâng cao và phát triển toán 9 tập 2 – Vũ Hữu Bình
  • 3. 268 bài toán bồi dưỡng hsg lớp 9 (có đáp án)
  • 4. Chuyên đề giải phương trình toán 9
  • 5. 9 Chuyên đề Hình Học Trung học cơ sở – Vũ Hữu Bình
  • 6. Chuyên đề giải phương trình toán 9
  • 7. 9 Chuyên đề Số Học Trung học cơ sở – Vũ Hữu Bình

Reader Interactions

Bình luận

  1. huong viết

    09/11/2021 lúc 6:28 chiều

    cho em xin cái file tài liệu này với được không ạ?

    Trả lời
    • admin viết

      10/11/2021 lúc 3:35 chiều

      phần này đọc online bạn ạ, nếu cần file bạn copy vào word ạ. nếu khó khăn cmt lại tôi làm ạ.

      Trả lời
  2. Đào Xuân Hùng viết

    08/11/2018 lúc 9:29 sáng

    t^2-4(t^2+2) là sao ạ, làm thế nào để biến đổi ra dc như vậy ạ

    Trả lời
    • admin viết

      08/11/2018 lúc 7:32 chiều

      Bạn hỏi bài 1 phải không?
      đó là công thức delta trong giải PT bậc 2: $ax^2+bx+c=0$
      $\Delta =b^{2}-4ac$

      Trả lời

Để lại phản hồi Huỷ trả lời

Sidebar chính

Bài viết mới

  • Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng $(SAB)$ và $(SCD)$ trong hình chóp $S.ABCD$ với đáy là hình thang 17/11/2026
  • Trong không gian $Oxyz$, cho ba điểm $A(1; 2; 3)$, $B(2; -1; 1)$ và $C(3; 1; -2)$. Tính bình phương khoảng cách từ điểm $A$ đến trọng tâm $G$ của tam giác $ABC$ 17/11/2026
  • Trong không gian $Oxyz$, cho ba điểm $A(1; 2; -1)$, $B(2; 1; 3)$ và $C(-3; 1; 2)$. Tính bình phương khoảng cách từ gốc tọa độ $O$ đến trọng tâm $G$ của tam giác $ABC$ 17/11/2026
  • Trong không gian $Oxyz$, cho hình lăng trụ tam giác $ABC.A’B’C’$ có các đỉnh $A(1; 1; 0)$, $B(3; 0; 1)$, $C(0; 2; 2)$ và vectơ của cạnh bên $\vec{AA’} = (2; -1; 3)$. Các mệnh đề sau đúng hay sai? 17/11/2026
  • Trong không gian $Oxyz$, cho hình lăng trụ tam giác $ABC.A’B’C’$ có các đỉnh $A(1; 0; 1)$, $B(2; 1; 2)$, $C(3; -1; 0)$ và đỉnh $A'(2; 2; 3)$. Các mệnh đề sau đúng hay sai? 17/11/2026

Mục lục

  • 1. Củng cố Toán LỚP 9 tập 1 full FILE doc
  • 2. Bài Tập TUẦN TOÁN 9 CẢ NĂM

Booktoan.com (2015 - 2026) Học Toán online - Giải bài tập môn Toán, Sách giáo khoa, Sách tham khảo và đề thi Toán.
Giới thiệu - Liên hệ - Bản quyền - Sitemap - Quy định - Học toán - thi toán.